TMS 1 finansal tabloların sunuluşu ve sağlık, bilişim, enerji, turizm sektörleri üzerine inceleme - Altunel, Neslihan (İstanbul Bilgi Üniversitesi, 2022)
ÖZET: Türkiye’de Borsa İstanbul’da (BİST) işlem gören tüm sektörlerdeki şirketler Uluslararası Muhasebe Standartları / Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UMS/UFRS) ve çoğunlukla Türkçe çevirisi olan Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) kapsamında finansal raporlama sunmakla yükümlüdürler. UMS/UFRS’ler kapsamında hazırlanan finansal raporların amacı, tüm dünyada uzun vadede muhasebe dilinin uyumlu hale getirmek, finansal raporlarda şeffaflık ve karşılaştırılabilirliği artırmaktır. Ancak hazırlanan finansal raporlar çok sayıda öznel yargı ve doğrudan rehberlik eksikliği içerebilmektedir. Bu kapsamda literatürde sıklıkla tartışılan alanlardan biri de finansal tablo açıklamalarıdır. Araştırmalar, farklı ülkelerde UMS/UFRS’lere uyumda ciddi farklılıklar olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu Standardı kapsamında sağlık, enerji, turizm ve bilişim sektörlerinde incelenen şirketlerin, düzenledikleri finansal tabloların TMS 1 standardına uyumunu ölçmektir. Aynı zamanda ölçülen uyum sonucuyla, pozitif muhasebe teorileri yaklaşımındaki, ajans (vekâlet) ve sinyal teorilerinden geliştirilen, hipotez ilişkilerini test etmektir. İşbu çalışma kapsamında, BİST’te işlem gören 41 şirketin 2019 yılı yıllık finansal raporları hem sektörel hem de toplu olarak incelenmiştir. Finansal raporlar TMS 1’den türetilen endeks kullanılarak puanlandırılmıştır. Endeks verileriyle, açıklama belirleyicileri şirket göstergeleri olarak kârlılık, kaldıraç, likidite oranları ve şirket büyüklük ilişkileri korelasyon analizi ile incelenmiş, toplu değerlendirmeler ise hem korelasyon hem de regresyon analizi ile gerçekleştirilmiştir. TMS 1 uyumunda; sağlık, enerji ve turizm sektörlerinde incelenen şirketlerin, her bir sektör için TMS 1’e ortalama uyum oranının %98, bilişim sektöründe incelenen şirketlerin ise ortalama uyum oranının %97 olduğu tespit edilmiştir. Enerji sektöründe, kaldıraç ve büyüklükle TMS 1 uyum arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir. Bilişim sektöründe, kârlılıkla TMS 1 uyum arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir. Tüm şirketlerin toplu incelemelerinde likidite ve TMS 1 uyum arasında negatif ilişki, kârlılık ile ise pozitif ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca regresyon analizi sonucunda, kârlılıkla TMS 1 uyum arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir.

ABSTRACT: Companies from all sectors listed in Borsa Istanbul (BIST) are bound by the International Accounting Standards / International Financial Reporting Standards (IAS/IFRS) and indeed by their translation into Turkish as Turkish Financial Reporting Standards (TFRS). The aim of the financial statements prepared in accordance with the IAS/IFRS’s is to harmonize the language of accounting in the long term and enhance transparency and comparability in the financial reports. Yet, financial reports may include various subjective judgements and lack direct guidance. In that respect, one of the most controversial issues in literature is financial statement disclosures. Prior research on disclosures has revealed substantial variations in IAS/IFRS compliance. The aim of this study is to gauge the compliance of select companies operating in health, energy, tourism and information technology by examining their respective annual reports and test their compliance to TAS 1 within the agency and signal theories. In this study, year 2019 annual reports of 41 listed companies on BIST have been examined both on an industry level and on an overall basis. Annual reports have been graded based on indices derived from TAS 1. Profitability, leverage, liquidity ratios and company size have been taken as indicators of disclosure and their correlations with such TAS 1 indices have been analysed. Overall evaluations have been performed by both correlation and regression analyses. Per compliance with TAS 1, average compliance has been computed as 98% in the health, energy and tourism sectors; and 97% in the information technology sector. In the energy sector, a positive correlation has been observed between TAS 1 and leverage and company size; whereas, in the information technology sector, a positive correlation with the profitability indicator has been observed. Evaluations on an overall basis revealed that there is a negative correlation between liquidity and TAS 1 compliance and a positive correlation between profitability and TAS 1 compliance. In line with these results, regression analysis affirmed the positive correlation between TAS 1 compliance and profitability.
TAS 1 presentation of financial statements and analysis of health, informatics, energy, tourism sectors
Keywords: TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu; UFRS Uyumluluk; Açıklama; Pozitif Muhasebe Teorisi; Şirket Göstergeleri; TAS 1 Presentation of Financial Statements; IFRS Compliance; Disclosure; Positive Accounting Theory; Company Indicators